Diễn biến trận ngọc hồi đống đa

     

Chiến dịch giải phóng Thăng Long đầu Xuân Kỷ Dậu 1789, nhiều khi còn gọi bằng tên: "Chiến dịch Ngọc Hồi-Đống Đa”...

Bạn đang xem: Diễn biến trận ngọc hồi đống đa


QĐND - Chiến dịch giải hòa Thăng Long đầu Xuân Kỷ Dậu 1789, những khi nói một cách khác bằng tên: "Chiến dịch Ngọc Hồi-Đống Đa”.

Mùa Xuân đại chiến thắng quân xâm lược Mãn Thanh năm 1789, nhiều sách vở và giấy tờ cũng viết thương hiệu là: “Xuân lửa Đống Đa”. “Đống Đa”-từ chỗ là tên gọi của 1 trong những 8 quần thể phố nội thành thủ đô tp. Hà nội năm 1959, thương hiệu của một trong các 4 khu vực của nội thành thủ đô năm 1974, sau cùng đã thành thương hiệu của một trong những 4 quận nội thành tp. Hà nội từ năm 1981. Tất cả những điều này, nói lên rất rõ tầm đặc biệt của trận đánh có tên là: Đống Đa.

*
Lễ hội lô Đống Đa là một trong những nghi lễ quan trọng của người dân thủ đô trong không khí đầu Xuân.

Trong thực tế lịch sử và bên trên thực địa, Đống Đa-trước hết là tên của một “xứ”, có rất nhiều gò đống, vốn là phần đông doi đất của chiếc sông Tô lịch ngày trước rộng lớn mà tung qua vùng này và tại đây nó giảm ngang tuyến đường cổ “Thượng đạo”, còn được gọi là đường “Lai Kinh”, mọc những cây đa tự nhiên, nghỉ ngơi mạn tây nam, ngay cạnh kinh thành Thăng Long xưa. Cha chữ “Đống Đa xứ” vẫn tồn tại được viết rõ bên trên tấm bạn dạng đồ thủ đô vẽ vùng này vào năm 1873.

Nhưng lại sở hữu một ngôi trường thi võ của triều đình vua Lê chúa Trịnh, cũng được đặt ngơi nghỉ vùng này, rồi lại dựng cả hoàng cung để vua chúa ngự mang đến xem thi nghỉ ngơi đây. Bởi thế, di tích của tòa cung điện này (nay sinh sống nền giữa của trường Đại học tập Thủy lợi) cũng được gọi là: “Cung Đống Đa”.

Một trái núi khu đất (“thổ sơn”-là tên gọi từ tấm bia dựng năm 1621 của miếu Càn An, buôn bản Nam Đồng xưa), hiện giờ đang nhô cao với là thành phần chủ yếu của “Công viên văn hóa truyền thống Đống Đa”, cũng đang có tên thông dụng là: “Gò Đống Đa”. “Gò Đống Đa” lại cũng còn là tên gọi nôm mãng cầu của dân “trại Khương Thượng” ngày xưa, chỉ quả đống Loa đánh (Núi Ốc-còn giữ lại dấu tích ở góc cạnh đông nam Trường Đại học Công đoàn bây giờ) dẫu vậy hồi nỗ lực kỷ 18, là thuộc khu đất làng.

Nhiều “Đống Đa” thế, nhưng mà chỉ gồm Đống Đa-Loa Sơn, tức: Quả gò còn để dấu tích lại ở góc đông phái nam Trường Đại học tập Công đoàn hiện thời mới là địa điểm mà viên Thái thú Điền Châu Sầm Nghi Đống, phụ trách cánh quân Vân Nam của nhà Thanh xâm lược, lựa chọn làm nơi đóng sở chỉ huy, vào cuối năm Mậu Thân (1788), lúc 29 vạn đại quân Mãn Thanh ập lệ chiếm đóng kinh thành Thăng Long.

Quả gò-có tên xác nhận là Loa Sơn, bấy giờ thuộc đất làng (trại) Khương Thượng-rộng và cao nhất trong số các gò đống không kể ngọn “thổ sơn” (núi đất) từ nhiên, hiện đang ở vào Công viên văn hóa truyền thống Đống Đa-xưa rải rác trong “xứ Đống Đa”. Nó nằm án ngữ ngay cạnh con đường “Thượng đạo” (đường "Lai Kinh”), đoạn trung tâm sông Tô kế hoạch và cửa ngõ ô Chợ Dừa (ô cầu Dừa, tức: Ô Thịnh quang quẻ (là tên thường gọi về thời Lê), ô trường Quảng (là tên gọi về thời Lý)-cửa ngõ ra vào khiếp thành Thăng Long bên trên mạn tây nam).

Sầm Nghi Đống đóng sở chỉ đạo ở đây-cùng với đám thân binh tinh luyện và trung thành-để lãnh đạo các doanh trại dã chiến của quân Thanh rải xung quanh gò, với hai đồn canh nữa, ở yên ổn Quyết (phường im Hòa, quận cầu giấy bây giờ) cùng ở phái nam Đồng (phường nam Đồng, quận Đống Đa ngày nay) là theo lệnh của soái tướng đại quân bên Thanh Tôn Sĩ Nghị, để bảo vệ cửa ô Chợ Dừa, phòng ngừa nghĩa quân Tây sơn dùng tuyến đường “Thượng đạo” tiến công kinh thành Thăng Long từ mạn tây nam.

Xem thêm: Top 10 Bài Hát Hay Nhất Về Chủ Đề Phương Tiện Giao Thông Dành Cho Bé Yêu

"Đề phòng” nhưng thật ra là “phòng hờ”, bởi bấy giờ, số đông người-kể cả Tôn Sĩ Nghị, Sầm Nghi Đống mọi biết rằng, tuyến đường “Thượng đạo”-có những đoạn trùng với hệ thống Đường tp hcm ở cầm cố kỷ 20-chính là tuyến đường xuyên Việt thông dụng từ thời Lý-Trần, nhưng đến thời Hậu Lê thì đã biết thành sạt lở, "bế tắc không đi được nữa”!

Nhưng nhân tài quân sự-hoàng soái quang quẻ Trung lại quyết định: Vẫn dùng tuyến đường này! Trong đội hình hành tiến-chiến đấu có 5 đạo quân tham gia Chiến dịch giải tỏa Thăng Long, xuất phát từ căn cứ Tam Điệp-Biện Sơn tối 30 đầu năm năm Kỷ Dậu 1789, giả dụ coi như giống như 5 ngón của 1 bàn tay buộc phải xòe thẳng về phía trước, thì “ngón tay cái” là đạo kỳ binh vị đô đốc Long chỉ huy, đi vòng xa nhất trên hướng tây, được giao nhiệm vụ: Dùng con phố “Thượng đạo” này để tới Thăng Long.

Đã liệu trước là mặt đường vừa dài, vừa phải khai thông sự “bế tắc” vì chưng sạt lở, nên hoàng soái quang đãng Trung trực tiếp chỉ huy “ngón tay giữa” là đạo trung quân, hành tiến kungfu thần tốc và dễ dàng theo trục đường “Cái Quan” (tức Quốc lộ một ngày nay)-đã quyết định dừng lại một ngày, trước đại đồn Ngọc Hồi của đại quân bên Thanh, là căn cứ chủ chốt bảo đảm an toàn đại bạn dạng doanh của tướng soái quân xâm lược Tôn Sĩ Nghị đóng góp ở Thăng Long, và từ hướng nam-hướng chiến trường và chiến đấu chủ yếu yếu.

Đó là ngày mồng 4 Tết. Ngày giới hạn quân và dừng đánh của đạo chủ yếu binh-“ngón tay giữa” này, vừa nóng bỏng sự chăm chú của chỉ huy giặc, vừa khiến quân địch căng thẳng và căng thẳng ở phía trận này, nhưng đa số là để hóng sự phối hợp của đạo kỳ binh-“ngón tay cái” của đô đốc Long, đồng thời tạo ra thế bất thần tiến công cho đạo quân này.

Vì thế, vào thời gian rạng sáng-canh Năm ngày mồng 5 Tết, khi Quang Trung ra lệnh mở đầu và trực tiếp chỉ đạo trận đánh vỗ mặt kinh hoàng vào đại đồn Ngọc Hồi, thì trước kia một canh giờ, vào tầm canh tứ nửa tối về sáng, đạo quân của đô đốc Long sau khi được thêm một ngày để đi nốt tuyến đường “Thượng đạo” (đường “Lai Kinh”) dọc Trường sơn ra Bắc, nối xuống đồng bằng-đã trường đoản cú đấy, ùa ra, tiến công phá long trời lở đất đạo quân chốt giữ lại “xứ Đống Đa” với “đồn Đống Đa” (Loa Sơn) của thái thú Sầm Nghi Đống.

Xuất kỳ bất ý, thiện chiến và mãnh liệt, đòn tiến công Đống Đa của đạo quân Tây Sơn vì đô đốc Long chỉ huy còn được sự cung cấp đắc lực và tác dụng của dân bọn chúng “xứ Đống Đa”, bởi một trận “hỏa long” (rồng lửa) rất là độc đáo. đơn vị thơ Ngô Ngọc Du dịp bấy giờ, vào lời tè dẫn bài xích thơ “Long Thành quang quẻ phục kỷ thực” (ghi lại sự thực về trận khôi phục vinh hoa kinh thành Thăng Long) của mình, đã hỗ trợ tại nơi và nóng nực những tứ liệu gốc, tấp nập và chính xác về trận “hỏa long” của nhân dân khu vực đây (dịch):

"Quân Tây tô tiến công thành Thăng Long, dân chúng 9 buôn bản ở ko kể thành sôi nổi dùng rơm rạ bện thành những hình rồng, tẩm dầu đốt cháy, thành trận dragon lửa”!

Kết quả là: Chỉ trong chốc lát, 5000 quân Thanh đã bị tiêu diệt và bị thương. Tướng Sầm Nghi Đống, cố thủ không dứt trong sở chỉ huy, đã đề xuất thắt cổ trường đoản cú tử. Đội thân binh tinh nhuệ nhất và trung thành của họ Sầm cũng tự giáp theo chủ. Đến thời điểm rạng sáng, sau khi tàn phá khu chỉ đạo sở giặc sống Đống Đa-Loa Sơn, quân Tây tô thừa chiến hạ đánh tan luôn cả hai đồn giặc ở yên ổn Quyết với Nam Đồng. Tức thì đó, bỏ lại bên trên “xứ Đống Đa” hàng vạn xác giặc ngổn ngang, đô đốc Long đứng vị trí số 1 đạo kỳ binh, tiến cấp tốc qua cửa ngõ ô Chợ Dừa, xông thẳng mang lại đại bạn dạng doanh của Tôn Sĩ Nghị, đóng ở cung Tây Long (khu vực nhà hát phệ bây giờ).

*

Lễ rước kiệu Vua quang quẻ Trung cùng Công chúa Ngọc Hân.  Ảnh: Gia Linh.

Đòn hiểm thọc dao vào sau sườn lưng địch, quá lợi hại! Tôn Sĩ Nghị đã mải theo dõi với điều chén bát quân sĩ ở mặt trận Ngọc Hồi-hướng nam, phía trước-bất ngờ nghe cấp cho báo: Quân Tây Sơn đang ầm ầm tiến tới sát sườn! Chỉ kịp đập kiếm chỉ đạo xuống bàn, quát lác câu: “Địch trường đoản cú trời rơi xuống, từ đất chui lên sao?”, soái tướng họ Tôn vội nhảy đầm ngay lên bé ngựa chưa kịp đóng yên cương, chạy ra chỗ mong phao bắc qua sông Hồng, chạy quý phái Gia Lâm, mải miết chạy tiếp một mạch lên biên giới; vừa suýt mất mạng, nên quẳng cả ấn tín để thoát thân sống Phượng Nhãn (Bắc Giang) bởi vì đòn đánh ngăn của đạo quân vu hồi-"ngón tay út” trong chuần 5 ngón của bàn tay xòe Tây Sơn, vị đô đốc Lộc chỉ huy, đi vòng mạn đông, tới đón lõng sinh sống đấy; vừa mặc xác đám đại quân bên dưới trướng, cuống cuồng chạy theo chủ tướng qua ước phao, đông cho nỗi sập cả cầu, rơi xuống nước, chết nghẽn cả chiếc sông Hồng.

Những kẻ xâm lăng trận vong ấy, rồi sẽ tiến hành hoàng soái quang Trung-sau khi phá trận Ngọc Hồi, dứt Chiến dịch giải tỏa Thăng Long-sai văn thần Vũ Huy Tân làm bài xích “Phụng soạn tôn tế Bắc lai trận vong chư tướng mạo văn” (Vâng lời vua biên soạn văn tế tướng sĩ phương Bắc sang, bị chết trận) cầu siêu bay ở bầy cúng tế mặt bờ sông. Còn phần đa thây giặc chết ở “xứ Đống Đa” thì cũng khá được gom lại, thành 12 đống, đắp đất, chôn. Phần đông đống thây lô xác ấy, về sau, cùng với phần lớn gò đống thoải mái và tự nhiên trong vùng, rồi cùng theo với thời gian và việc mở có chợ búa, mong cống, đường sá, phố phường…, mà trở thành bình địa. Cũng như chính quả gò Đống Đa-Loa Sơn, từng mấy chục ngày đóng sở chỉ đạo của tướng Sầm Nghi Đống!

Duy độc nhất vô nhị còn lại, bên trên bãi mặt trận “xứ Đống Đa” xưa, quả núi đất tự nhiên, bây giờ cũng đang được mang thương hiệu là “gò Đống Đa” nhưng mà thành bộ phận của “Công viên văn hóa truyền thống Đống Đa” hiện nay đại!

Từng bị gọi nhầm là trái gò sản phẩm công nghệ 13, chồng chất tro cốt giặc, nhặt nhạnh về tự cuộc đào hố làm đường mở chợ qua đây vào năm 1851 của kinh lược sứ Nguyễn Đăng Giai! mà lại sự thực là: làm gì có nhiều hài cốt mang đến thế, để hoàn toàn có thể đắp phải được một quả đống rộng cho tới 6000m2 với cao cho tới 12m như vậy! Vả chăng-qua lời văn bia chùa Càn An-từ năm 1621, tức: Ít nhất cũng là trước trận Đống Đa 178 năm, người ta sẽ thấy gồm ngọn “thổ sơn” (núi đất tự nhiên) này, ở đoạn ấy rồi!

Quả núi “gò Đống Đa” này, chỉ có một số chỗ quanh chân núi, làm địa điểm chôn download vào một số tiểu sành cất xương cốt thu lượm về trường đoản cú cuộc mở có năm 1851 của tởm lược sứ Nguyễn Đăng Giai-như thỉnh thoảng, bây giờ, vẫn thấy lòi ra mà thôi.

Xem thêm: Phân Tích Tâm Trạng Người Chinh Phụ Trong Tình Cảnh Lẻ Loi Của Người Chinh Phụ Hay Nhất

Nhưng cho dù sao thì du lịch này, vẫn duy nhất còn sót lại, nhằm sừng sững cùng lừng lẫy nhưng mà làm với thành một đài thiêng, kỷ niệm võ công oanh liệt của trận Đống Đa kế hoạch sử, rạng sáng sủa ngày mồng 5 tết Kỷ Dậu 1789.