Chiều Chiều Chim Vịt Kêu Chiều

     

 Khác với thời gian quá khứ được biểu thị trong thần thoại, truyền thuyết, sử thi nhân vật và cổ tích thần kỳ, thời hạn nghệ thuật trong ca dao dân ca trữ tình, theo viện sĩ Đ.X. Likhatrôv, về thực tế là thời gian hiện tại, thời gian của chính thời điểm diễn xướng. Đó là hôm nay, bây giờ, sáng ngày, ngày ngày, đêm đêm… Và đặc biệt xuất hiện nay với một tần số cao là công thức thời gian chiều chiều:

 – Chiều chiều chim vịt kêu chiều

Bâng khuâng nhớ mẹ chín chiều ruột đau

– Chiều chiều ra đứng ngõ sau

Trông về quê bà bầu ruột đau chín chiều

thiệt vậy, Chiều chiều vào ca dao dân ca trữ tình là một đơn vị thời gian đã trở thành một công thức truyền thống cuội nguồn mang biểu hiện riêng của thế giới những bài bác ca. Lộ diện phổ biến phải chăng vì bản thân thời điểm chiều chiều đã tiềm ẩn đậm đà trong các số ấy những nhân tố trữ tình ? Chiều chiều là thời điểm chấm dứt một ngày, là phút chốc của ngày tàn, là thời điểm giao nhau giữa tia nắng ban ngày và bóng về tối đêm đen. Thời khắc ấy gợi lên phần nhiều mất mát của rất nhiều gì đi qua không còn rất có thể trở lại được nữa. Nhưng mà sự mất mát nào cũng gợi cảm hứng tiếc nuối gian khổ (kiểu thời gian tâm lý như Xuân Diệu thổ lộ: Êm êm chiều ngẩn ngơ chiều, Lòng ko có gì cả liu riu sẻ buồn).

Bạn đang xem: Chiều chiều chim vịt kêu chiều

Người dân gian xưa với tâm hồn tinh tế, mẫn cảm càng có không ít khả năng cảm nhận sâu sắc thời khắc này như một sự trùng khớp của vai trung phong cảnh cùng ngoại cảnh, tạo cho một vùng thẩm mỹ và làm đẹp riêng rất dị để kết tinh thành những bài bác ca dao đa dạng mẫu mã với chủng loại đề Chiều chiều.

Ta rất có thể dễ dàng nhặt ra trong kho tàng ca dao dân ca trữ tình phong lưu của dân tộc bản địa mình những bài ca như thế.

– Chiều chiều én liệng nhạn bay

Ta phía trên nhớ bạn, chúng ta rày lưu giữ ai

– Chiều chiều mây che Ải Vân

Chim kêu gành đá gẫm thân thêm buồn

– Chiều chiều mây lấp Sơn Trà

Lòng ta thương chúng ta nước mắt với lộn cơm

– Chiều chiều ra đứng bờ biền

Nhện giăng, tơ dóng, cảm phiền yêu đương em

– Chiều chiều ra đứng ngõ trông

Ngõ thì thấy ngõ, người không thấy người

– Chiều chiều vịt lội bờ bàng

Thương người áo trắng vá quàng nửa vai.

– Chiều chiều xách giỏ hái rau

Ngó lên mả người mẹ ruột đau như dần

– Chiều chiều vịt lội bờ mương

Anh chê cũng đề nghị vì bác em nghèo

– Chiều chiều ra đứng bờ ao

Nước kia ko khát, mong ước duyên chàng

– Chiều chiều đưa bạn lên đàng,

Trăm năm xin ghi nhớ nghĩa đá đá quý đừng quên.

– Chiều chiều mây kéo về kinh,

Ếch kêu giếng cạn, thảm tình song ta.

Xem thêm: Tả Thầy Cô Giáo Lớp 6 Của Em ❤️️15 Bài Văn Mẫu Hay Nhất, Tả Thầy Cô Giáo Mà Em Yêu Quý Lớp 6

– Chiều chiều ra đứng bờ mương,

Bên tình mặt hiếu biết thương bên nào.

– Chiều chiều ra dẫn đầu truông,

Gió thổi từng luồng đứt ruột đứt gan đứt gan

– Chiều chiều ra đứng ngõ trông,

Nhớ fan quân tử biệt tăm, biệt hình…

Khảo sát một số bài tiêu biểu vượt trội đã dẫn trên đây, ta thấy “thi liệu” quen thuộc của không gian – bức ảnh cảnh đồ gia dụng là: Én liệng lách nhạn bay, mây kéo buổi tối sầm, mây tủ Ải Vân, mây phủ Sơn Trà, mây kéo bờ kinh, vịt lội cò bay, chim vịt kêu chiều, ếch kêu giếng cạn, nước to đò trôi, ngọn cỏ ướt sũng cành sương, kho bãi vắng, bờ biền, ngõ xuôi, ngõ sau, bờ bàng, bờ mương, bờ ao, mả mẹ, đầu truông…

Như vậy, công thức thời gian chiều chiều có một ngữ nghĩa thẩm mỹ riêng. “Ngữ nghĩa ấy là do chính nó và quan hệ của nó với những công thức khác làm cho và có những “gói” đối sánh riêng” (Bùi khỏe mạnh Nhị). Trong những bài ca theo cách làm chiều chiều chỉ rất có thể là Ra đứng lầu tây, ra đứng ngõ sau, ra đứng bờ sông, ngó ngược ngó xuôi, nghe chim vịt kêu chiều, nước mắt và lộn cơm, ruột đau như dần, ngó lên mả mẹ, ao ước về quê mẹ,nhớ ai, bi hùng thay, yêu thương ngùi ngùi, khao khát duyên chàng, đứt ruột đứt gan em ơi, thảm tình đôi ta…

Cái tầng nền văn hoá của công thức chiều chiều phải chăng là quan niệm của ông phụ vương ta về việc gắn kết liên tụ, chiều chiều là thời gian của chạm mặt gỡ, trở về. Ví như chim bay về tổ, thủy triều về với biển khơi cả, bé người tìm về mái nóng để sum họp và mái ấm gia đình là vị trí dựa, là vấn đề tựa chắc chắn cho tình cảm gia đình – tình người mẹ con, tình chồng vợ, tình yêu song lứa… chính vì vậy, trong thời khắc mà lại con fan phải sống trái cùng với quy luật thoải mái và tự nhiên đó, fan con xa quê mẹ, người thiếu phụ bị gả ông chồng xa ở chỗ chim kêu vượn hú, phái mạnh trai cô gái cô đối kháng xa cách người thương… khi đựng lên nhì tiếng chiều chiều (trong môi trường thiên nhiên diễn xướng là cảnh thứ buổi chiều), dường như không kềm chế được phần lớn nhớ yêu quý nhức buốt, gần như hiu hắt cô đơn, hồ hết nỗi niềm gian khổ dội lên cùng oà vỡ lẽ trong lòng.

Vì lẽ đó, TS Bùi dũng mạnh Nhị rất có lý khi đúc rút rằng “trên nền truyền thống cuội nguồn của văn hóa truyền thống dân gian biểu hiện trong thể loại, mọt công thức thời hạn có hiên chạy vận hễ riêng, cầu trường riêng rẽ để làm cho ngữ nghĩa” (Tạp chí văn học số 4 – 1998, tr. 36). Điều này trầm trồ rất hiệu quả trong việc giải thuật tình cảm nhân đồ trữ tình trong bài xích ca. Nhân trang bị trữ tình đang diễn xướng ở thời khắc nào thì ít nhiều ta hoàn toàn có thể xác định điều gì đang ra mắt trong trung ương trạng của nhân trang bị ấy. Và phương pháp chiều chiều cũng tương tự thế.

Đó là “nỗi nhớ, nỗi buồn rất có thể là nỗi lưu giữ mẹ, nhớ quê của tín đồ xa xứ, thiếu nữ lấy ck xa quê. Dòng sông cánh đồng so với người xưa thỉnh thoảng là cả một bờ cách trở. Bên kia sông là quê mẹ, là ký kết ức tuổi thơ với những ảm đạm vui đang xa, có những điều không khi nào trở lại” (Phạm Thu Yến – Những quả đât nghệ thuật ca dao):

– Chiều chiều ngó ngược ngó xuôi

Ngó ko thấy bà mẹ bùi ngùi nhớ thương

– Chiều chiều ra ngõ đứng trông

Trông non non ngất, trông sông sông dài

Trông mây mây kéo ngang trời

Trông người mẹ trông đứng trông ngồi bà mẹ ơi !

– Chiều chiều lo bảy lo ba

Lo cha mẹ già đầu tệ bạc tuổi cao

Đó cũng chính là nỗi nhớ, nỗi ý muốn của tình yêu song lứa, là lời nhắn nhủ đầy tình nghĩa, là phần đa yêu thương khó khăn nói hết bằng lời

– Chiều chiều vác cuốc kiếm lươn

Nước suôn sẻ lươn trượt tín đồ thương mất rồi

– Chiều chiều nước bự đò trôi

Cây khô lá rụng, chúng ta ngồi hóng ai ?

– Chiều chiều nhỏ quốc kêu la

Bạn ơi, bạn chấm dứt ngãi ta sao đành ?

– Chiều chiều gió địu măng oằn

Phụ mẫu mã thương bậu không bằng ta thương.

– Chiều chiều ra ngõ đứng trông

Ngó hoài ngó huỷ cũng không thấy nàng

– Chiều chiều đi ngang làng mạc cát

Gió bên trên đèo thổi non tận xương

Dây xích thằng ai khéo vấn vương

Gặp nhau một bữa nhưng mà thương lưu giữ hoài

– Chiều chiều láng đổ qua cầu

Con ong say bởi mật, bé bướm sầu vị hoa

– Chiều chiều ra nhìn sông sâu

Thấy lòng nước tung dạ đau từng hồi

– Chiều chiều sóng bủa bến bãi bùn

Một ngày xa bạn ăn vàng ko ngon

Có thể nói, việc người sáng tác dân gian tuyển lựa công thức thời gian chiều chiều hoàn toàn phụ thuộc vào vào vấn đề nhân đồ gia dụng trong bài xích ca là ai, tâm trạng như vậy nào, bài ca ý muốn thể hiện điều gì ? tuy nhiên cũng có thể hiểu trái lại rằng chính thời điểm đầy cảm hứng của một ngày đã khơi gợi trung tâm trạng khớp ứng của người dân dã khi diễn xướng bài bác ca dao trữ tình. Với thơ ca trữ tình dân gian cũng chính là cảm xúc thật của trái tim, là “tiếng hát đi từ trái tim lên miệng”.

Xem thêm: Bài Văn Tả Bố Lớp 7 Hay Nhất, Cảm Nghĩ Về Người Cha Thân Yêu Của Em

Cứ thế, những bài xích ca trữ tình chiều chiều cứ rã mãi, chảy mãi giống như những buổi hoàng hôn mỗi ngày ta trải qua. Còn thời gian, là còn những chiều tối đầy trung tâm trạng ấy. “Thời gian vào ca dao dân ca trữ tình là thời hạn của một thế giới rất riêng rẽ – quả đât bài ca. Chính các chiếc riêng trong các số ấy thêm một lần đòi hỏi và mở đường cho chúng ta về phương pháp “đọc” và giải mã ca dao dân ca” – những bài ca tuyệt vời nhất của cha ông.